Congco Cung

Ti Na Hom Khui

Letu hyjulhiq khuiya kanba cxkcxk hxva: mi o khrawng, tui len khrawng lhiq a mji hxq. Nhxp nghawt nhxppa cä, somdek pjpjiq khrawng tui len theqna a ljq kyaq khenjng, khlawng, yinsawlhiq kyankyan Congco cung ludxppa an cuqui yai kyaq. Tui ljq yaq nawk dxn nawk khrawng ni cung ludxp hawn djng phawk lap nghawt dxn bawng dj a ken hxt ti. 

Kanba cxkcxk hxvacä, tilhiq khrawng an pum bat yju, an pulum hxt ti. Jnbaw cung luqdxp hawnna khlawnglhiq na yinsawlhiq an cuq e yai tunna, ti hyawng hawtna a pumyeqtiq khlawng putawnu pjinghawt a doq ti. Homna jn a mhuq nacä, "Hihi khlawng camcawlhiq na yinsawlhiq somdek krak khencuvjng ni baw han thiqkju hxva, i baw ni baw na thonne theq," tiyjng thocek a kut tjng a beq nacä, ti khrawng a pum a batlhai lhjn ti. 

Letu hyjulhiq khui cä ni hyawq dj. 

Ni cung khrawng Senu cung thawkka mëqcaw dj a nemme. Ni cung nga khokong a sju tiyjng a ming pau. Ni cung Lakhjng dek na Hyju dek ye-e nawk dxn lunglaiya a mji. Sjm kova longtiq Pawu sxpkaw na cak sxpkaw dxn naha a khjkke. Ni cung khrawng Hiatuilhiq dek Kaukceng ngjng a hyjuve. Ni cung amma khu lhxng a mji tina an hawu. Jn khukhova tuili linghawt ha a mji. 

Hjmma, mhusxlhiqna tju an thok hxva, ni cung luqdxppa khocova pjutiq loktui a mji. Boktiq yinsawlhiq an mhuq phu tiyjng a yaw-awi laq. Songnguaw bok, sawkhi bok,...etc. an mhuq ti. Sinahacä khlawng tjng / mhusx tjngna mhulaq yju uq. Mhusx pjinghawt na songnguaw(sawnguaw) bok/sawkhi bok pum nghawt a kawt hxt tiyjng ha lencanglhiq sa khrawng a yaw-awi phu. 

Nicä congco cung hawnna thonne hxttiq khlawng camcaw, ti na hom khui lhiqa a thonne. 

Xm Khing

9 June, 2023

#congcocung centipedes  #letu #borderline #Chin-Rakhine #Arakan

Hodep Skirt

Hodëp

Letu Hyu Mhutaw Khoqoi Khrawng Hodëp Na Ponpya

Letu hyju mhutawlheq khoqbawqawi khrawng hodëp na ponpya seqe nawkcek an khoqoi. Ni suiqsawk khrawng thumcën pji hong nga siyaq lëya, kho nhxp cyälhiqa ha an bawtte. A cyälheq nacä, pji mji hxva dj an khoqoi. 

Hodëp na ponpya khrawng skirt toi a ljuqve. Mhawnna nawkhxcä, hodëp na ponpya khrawng a nhulam lhap nhgawt, a mawlam lhap nghawt ci dj. Ni hjiq lhap nhiq an khoqoi cawgna kikki yoi yjng an lhënne laq. Kikki yoi khrawng kri yjng a poqoi. Jnnnjng hodëp na ponpya khrawng one-set ta a thonne. 

Back view of Hodep Skirt

Hodëp na Ponpya khoqoitiq Letu Mhutaw

(1) Hodëp

Hodëp nawk khrawng cä, hyju bok, sen, etc...njng tawkketiq, a nhulam mjngkxq yoya(thumcën)a si. Ni suiqsawk kjng a këng yx na a sen yong(lines) lhiq a pui. Mhutaw pjinghawtna a khoqoi yaq hxva, hyaqbawi a ljuqve. Jnnjng hodëp khrawng thumbaw khoiyitiq ponpawt bawva khoiye laq yju, jnbawva a khoiye nawkhxcä, thumcën si ti yai siyju. Khuklhu täqdj a sawu. Ni khoqbawtawtiq mhutaw pjinghawt a nguaw hxva, a khuklhupu täq a kawi. 

Front View of Hodep Skirt

Khranghën၊ Hodëp na ponpya khoqoitiq Letu Mhutaw Pjinghawt

(2) Ponpya

Ponpya nawk khrawng cä hodëp pjng khoqoi haq laq khrawng Bama/Vaw suiqsawk lhap a si. Suiqsawk tjng si yju, sentiq theqna a bok yx cawlheq puitiq dj lui thequna an summe. Ni suiqsawk lhap ha thum bawva khoi yai laq yju. Lx väqtiq bawva Mhutaw pumyo vjng khjkke yäqtiq baw an awt laq. 

Hodëp na ponpya hjiq khrawng a mhawimhawlam ma Ponpya-Bama/Vaw suiqsawk, a nhulamma Hodëp-hyju suiqsawk ibaw a thonne laq theq tiyjng khëukhaw nhiqmin khrawnglheq a mji. A dawng nga ni sa-ai. 

Kikki Yoi

Hodëp na ponpya khoqoi Hxva Cjtyi Laq Khrawng Kikki Yoi

(3)Kikki Yoi

Letu hyju mhutawcawlhiqna hodëp na ponpya hjiq khrawng a nhulam lap hawt, a mawlam lap nghawt ciya a thonne khecuvjng yaq yaqai kiki yoi yjng cëng nga an cjiqye laq. Ni kikki yo khrawng kutpang tiq bawngnga mjitiq kri yjng poqoitiq a si. Yen soq-seq bawng nga an cjiqye laq. Kri na hën a pui khencuvjng tuq khet putaw khe cjiqye nawk yoi thawkka a mëqcaw a yeq. 

Hodëp na ponpya khrawng tuq khet skirt tjng mëqcaw a ljuqve kat/lawq.

 

Hodep & Ponpya Khoqoitiq Mhutaw Pjinhiq

Ponpya A Mhawimhaw Lam 

Tuq khet ka, pji kawitiq mhutawlhiq vawk nghawtna ponpawt/skirt lhiq khrawng kho yaq leya an bawtte. 

Pjnnjngcä, Company ya luqcaktiq mhutawcawlhiq naha Yung kom-kawi hxva, khetkalaq tui yon kon njng cet tai tok na Company uniform bawtjngnga skirt toitxtcawlhiq an khoqbawtawi khrawng a mhu-uilaq khrawng a so-oipha. 

2004 kum bawngnga ni baw skirt toitxtcawtiqlheq mhutawlhiqna an khoqoi khrawng mhu-ui laq nacä, a khxtta nxtcakphatiqa a taw hxt. Ni khrawng cä khetkalaq tuikon cet bawva khoqbawtawi khrawng style a si. Letu hyju yxyanglheqna ni skirt toi ljuqvetiq hodëp na ponpya an khoqoi hxt khrawng khokum a khra-a a mji/a dju hxq. Jnnjng pumhaw thumcën phitiq letu mhutawcawlheq tok a nhulam na a mhawlam lap nghawt ciya mji yaq theqna kikki yoi ha lx yatiq, skirt toi khoqoi khrawng nxtcakphatiqa thonne tiyju. Khet tha suiqsawk u nghawt ta dj a thonne. 

U nghawt hawu väi mji tiqcä, tuq khet nhawknhucawlhiq nghawt hawtna skirt toitxtcaw an khoqbawqawi nacä, an tun nguawq an thi-sawsiholheq a pju theq. Hjm khet ka, hodëp na ponpyalhiq khoqoi hxttiq mhutaw(caw)lheq cä, an thi-sawsiholheq pju yaq mhawn na a lhyjya an tun nguawq theq bawva a khxtta ha a so-oi pha. Letu hyju bonglheq dukka ha sexual harrassment mji hxt phu yaq khencuvjng a seqenaw pha. 

Sengnga hodëp na ponpya hjiq khrawng lhap nghawt ciya si tiyaq lëya, khetkalaq tha tuikong njng cet khoqtiqa a mhu-ui laq äq tiyjng a tawi laq. Kiki yoi cä thumcën cxmsekke yai tokka pji kawi hxva mhutawlhiqna khoqoi yai a laq. Khonhxp a cyä lheqa cä, thum bawtjngnga khoqoi(kikki lx yaq) law yaq. A ming nga dj hodëp na ponya tiyjng a hawuve yäq. Khetkalaq tuiyonkon bawva a tawkke khennjng a khxtta ha a pawiye yäq nawk khrawng a hawuve khoq. 

 

Photos taken from the Mantels of Merit are credited.

Em King

15-10-2023
 #hodëp #ponpya #letuhyju #thumcën 

Letu Hyju Suiqsawklhiq Suiba Khrawng

Tuqkuawkra-a, 2011 nhu lamma, Letu hyjulhiq poqcai khrawng "Hyju Khonhxplhiq, a cyj khonhxp langlhiqa, thumcen suiqsawklheq an khoqbawqawi khrawng a mhu-ui laqtiq a khxtta a bji. 

Sinahacä, hjmma tawqawi cjntiq thumcën suiqsawk phëmlhiq sample mji tiyaq khencuvjng suiqsawk tha yxyanglhiq tawk thequna an khoqoi khrawnglheq a mhu-ui laq khrawng a nxtcaknaw pha. Ni suiqsawklheq khrawng "hjm mjngkxq suiqsawklhiq jng tu-ui yaq. Putaw suiqsawkka yoi a pui khennjng Karen yxyanglhiq themcën suiqsawklhiq an ljuqve. Pjnnjngce, putaw suiqsawk na mhutaw suiqsawk mhaw thequna an khoqbawqawi khrawnglhiq ha a mhu-ui laq khrawng lungbong pawiyi naw khoq yaq. 

Ni baw Letu hyju thumcën siyaq tiq suiqsawklheq khoqoi thequna Letu hyju yx suiqsawk tiyjng mhawn yaq cek a hawuve khrawnglheq a mji khencuvjng ni baw thonne laq tiq a si. Pumhaw yxyang na pumhaw thumcën lheq jng soilhëngetiq poqcai khrawnglhiq han yunne laq äq khrawng cä, "Thumcën mhaw laq yju, thumcën tha poqcai laq yju, hjm thumcënlhiq suiba theqna record a poqcaiye laq äq,"nawk khrawng lungbong dukka tawkke theq ai a lx. A mhawnna nawkhxcä, ni bawng yxyang thumcën njng soilhëngetiq lheq khrawng pumhaw yxyang tokka Cawpe na Thumcën Poqcaitiq organization khrawng a lhyjya an poqcai yaiya a tawnne tyä. Mhawnyaqtiq na ni baw innovations poqcai khrawnglheq këmpaw kung mjitiq ni baw khokumlhiqa mhawnmxtiq hihi thumcën suiqsawklhiq mhui dang ti hxcä, lennu cangpawlhiq, hjm canglhiqa cet theqna nhiqmin khrawng a khxtta a bji. ni cä, research luq si theqna hjm mjngkxq thumcënlhiq na sawk khrawng imlhiq, suiqsawklheq sawngnge khrawng nga a thonne. Tuqa hjmcanglheqa nhiqmin nai ha hëng ti yju uq khencuvjng nhiq ai laq ti yaq. Khlawng sawk nawk khrawng cä ivëk ha kau yju an dx laq. A cyä vawng hawt lam macä civilized society ya han hëng khencuvjng khlawnglhiq jng soilhëngetiq suiqsawk, khoqbawqawi khrawng lheq Museumlhiq na Library lheqa cxm pet khrawng lhiq a mji. Jn njng tuqa, Letu hyju suiqsawk photos lhiq online ngjngkxq laqaitiq mëqcaw a mji, a dawn nga a dawnne. 

၁။ ကျားဝတ်အင်္ကျီ(Khrangim) 

Khrangim

Putaw phang ngä khrawngim tina an hawu. Ni suiqsawk a tha tawkba-ai a khawt tiyjng a yaw-awilaq. Ni phang tawq hxva, a lhyjya kut yung a lx tiyjng a yaw-awi laq. A cyä u nghawt cä, phang ngjng puitiq vawngla lhiq mji yju vjng a soilhënge. Pawitiq bok, seng, këng, etc...lheq na elung lhiq laq ai khoq yaq. 

Museum

American somdekka langdjtiq Philadelphia Museum of Art ta Letu hyju thumcën suiqsawk cxm theqna a dawnne khrawng a khomme laq. Niya lonhxttiq khokum 1920-1950 bawng nga tawkketiqa a thonne tina a yo-oi. Tuqa nawkhxcä, khokum (98) kum bawng nga a diu hxq. Tuqa tawkketiq jng/dj a tui-ui kat. Nhetiq nacä "khrangim"tiyjng an yok, sinha Pinterest na a yok khrawng cä putaw suiqsawk na mhutaw suiqsawk hjiq u nhiq djn a dawnne khrawng a khomme laq. 

Khrangim

Ni Woman's Tunic Laytu from Minbyar Township, Burma, circa 19th Century For Sale at 1stDibs yaha 19 century lhiqa tawkketiq khrangim khrawng mhutaw suiqsawk tiyjng mhawn yaq kaw an yok

Picture4

၂။ မဝတ်အင်္ကျီ(khranhën)

Mhutaw khoqoi khrawng khrawnghën tiyjng an hawu. Silk bok, sen, jiqljm lung, pjnnjng cä, ceramic art tjng poqoitiq phangcik lhiq ha an thun. Tuq khet ta cä, ni bawng vanlalhiq mji tiyaq khencuvjng simx yaqtiq(atuq)lhiq dj an summä hxq. Tuqa nam lamma(sjmlong) ni suiqsawk hjm mjngkxq bawtjngnga an tawqba khoq hxq. jiljm lung lheq pjtdj a lxi ham/hxq. A dawn nga dawn khrawng cä mëqcaw khetpawva tawkke tiqa a thonne. Hjm mjngkxq bawtjngnga an tawqba khoq hxq tyä, sinaha lap nghawt tjng 250.000 mmk bawng nga an tong tiyjng a yaw-awi laq. 

Picture7

Letu hyjulheq tok hjm mjngkxq bawtjngnga khrangim na khranhën lheq tawq ba-ai a lx nawk khrawng pjpjiqna nxtcak kai a lx.

picture6

Letu hyjulheq suiqsawk: putaw phang Khrangim na mhutaw phang khranghën lheq khrawng hjm mjngkxq bawkungnga tawkba-ai a lx tiyjng hawu dang ka ti. 

 

#လေးတူချင်းရိုးရာဝတ်စုံများ
#khranhën #khrangim #letuchin

Letu Hyju Thum Mjng Dikcaw Mingsui Khrawng

Name4L

Letu hyjulhiq khrawng dikcaw mji nacä, a mingsui hxva, a dawng ngjngkxq u thum an yunne laq. 

  1. A paw ming pui laq. 

  2. Pumhaw yxyang/pawcong ngjngkxq dj a suiyeba laq. 

  3. A ming ngjng khëukhaw lung nhiq dj a pui laq. 

1. A paw ming pui laq. 

Letu hyju thumcën na a paw ming thunneba laq. A paw ming khrawng dikcaw ming nhuva a sanne laq. Cawyokcaw(a paw ming pju yaq theqna a mji naha, a nuna a sui do khrawng ming ngjng an sui laq. Cutnawk kai, 

  1. “Thawng Hnet” ta, a ming maq cä,  “Thawng” si theqna, “Hnet,” cä a paw ming a si. 

  2. “Bawi Hnet,” ta, a ming maq cä, “Bawi”si theqna,”Hnet,” cä a paw ming a si. 

Jnnjng Letu hyju yxyang nga, khlawng pjinghawtna a ming a hawuve nacä, a paw ming ha a phipha lhjn. 

2.Pumhaw yxyang/pawcong ngjngkxq dj a suiyeba laq. 

Letu hyju yxyang nga, a tha u nghawt nxtcak kai cä, a cyä hyju yxyang ngjngkxq minglhiq summe thum mji yju. 

A hawn njngkxq cutnawk u nhiq sot hxva, jn ming hjiq pa nhiq djn khrawng an pumhaw yxyang ngjngkxq dj an summe laq. Pjnnjngce, a cyä yxyanglhiqa cä, yxyang tjngnga summe khrawng ha a mji. 

 

Name4L.2

3. A ming ngjng khëukhaw lung nhiq dj a pui laq. 

A hawn dj-jngkxq cutnawkka, putaw sisi, mhutaw sisi, a hiq ming lung nhiq ci, a pui khrawng a nxtcakke yäq. Nilhiqna a cyä hyju yxyanglhiq jng tu-ui yaq tiqa a thonne sawk. 

Dikcaw mingsui hxva, a pawna a mingsui pet laq, a paw mji yaq hxcä, a syana a mingsui pet khrawnglhiq ha a mji. 

Letu hyju yxyanglhiqna Tuisip(Uppu), Vet(Daai/Dai) hyju yxyang minglheq summe yju uq. Ming u nghawtna a cyä hyjulhiq yxyang ngjng a kauve sawk tina an yum. 

Tuqa yok khrawnglhiq cä, “Letu Hyju Thum Mjng Dikcaw Mingsui Khrawng a si. Tuq khet tacä, Religious minglheq jng ha an suiyi khrawng lheq ha a mji hxq. Sinahacä, dikcaw paw ming a thunne soi laq. 

 

Xm Khing

July 1, 2023

#Letu #dikcaw #mingsuikhrawng

Nang encouragement khrawng kihi tok a lhyäya a bji.

Nang stories lhiqna websites ka ni baw a poqcai pet.